Srebrenitsa’da ne oldu?

Bosna Savaşı’nda Srebrenitsa ve çevresindeki 50 kilometrelik alan BM Güvenlik Konseyi tarafından “güvenli bölge” ilan edilmişti. Albay Tomas Karremans komutasındaki Hollanda birliği de, “güvenli bölgeyi hedef alabilecek saldırıları engellemek” göreviyle Srebrenitsa yakınlarındaki Potoçari’de, üsse çevrilmiş bir fabrikaya konuşlandırıldı.

Ancak 11 Temmuz 1995 günü Ratko Mladiç komutasındaki Sırp Cumhuriyeti ordusu Srebrenitsa’ya girdi. 8 bin 372 erkek öldürüldü. Srebrenitsa Katliamı’nın üzerinden tam 20 yıl geçti. Bugüne kadar toprağa verilenlerin sayısı 6 bin 241. 11 Temmuz’da, katliamın yıldönümünde kimlikleri tespit edilen 136 cenaze daha toprağa verilecek. Bugüne kadar bulunan ceset sayısı 7 bin. Diğer 1372 kişiden hâlâ iz yok.

Uluslararası Adalet Divanı, Srebrenitsa’yı 2007’de soykırım olarak nitelendirdi. Ancak bu hafta Srebrenitsa’nın soykırım kabul edilmesi için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konyesi’ne sunulan tasarı Rusya’nın vetosuyla karşılaştı. / Kaynak: Al Jazeera

srebrenitsa katliamı

Fotoğraf: Salih Sarıkaya

Srebrenitsa Katliamından notlar:

Savaşta büyük zulme uğradınız. Zalimleri affedip, affetmemekte serbestsiniz. Ne yaparsanız yapın, ama soykırımı unutmayın. Çünkü; unutulan soykırım tekrarlanır!”

-Aliya İzzetbegovic

Bosna-Hersek’in ilk Cumhurbaşkanı, Bilge Kral İzzetbegovic’e katılmamak elde değil. O yüzden bilmek, öğrenmek ve unutmamak gerek.

Katliamın başlangıcı 1991-1995 arası gerçekleşen Bosna Savaşıydı

Civil War in Yugoslavia: Sarajevo

Sırplardan oluşan Srpska Cumhuriyeti Ordusu, Srebrenitsa’ya karşı Krivaya 95 Harekatı’nı yürüttü

krivaya-harekatı

O sırada Birleşmiş Milletler Srebrenitsa’yı güvenli bölge ilan etmişti

guvenli-bolge-srebrenitsa

Srebrenitsa’yı korumakla görevlendirilen Birleşmiş Milletler’e bağlı 400 kişilik Hollanda kuvvetleri ise, Sırp’lara yardım edecekti

srebrenica-hollanda-ordusu

Hollanda birliklerinin komutanı Thom Karremans, 25 bin mülteciyi ve şehri Sırp Komutan Ratko Mladic’e bıraktı.

thom-karremans-hollanda-komutani

Sırp kasabı Mladic’in Thom Karremans’e hediye verirken görüntüleri yayınlanacaktı

Thom Karremans-radko-mladic

Katliam 1 hafta sürdü

srebrenica-katliamı-goruntuleri

Bir haftanın sonunda 8372 Boşnak erkek, çocuk ve kadın Sırpların uğradığı soykırım sonucu hayatını kaybetti

srebrenica-katliamı-goruntuleri2

Toplu mezar kazmak için kullanılan küreklerin çokluğu katliamın boyutunu ortaya koyuyordu

srebrenica- kurek

Sırp askerlerin insanlıktan çıktığını ağzı kesilmiş oyuncak bebekler anlatıyordu

sırplar-oyuncak-bebek

Srebrenica, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana görülmüş en kanlı katliam olarak kayıtlara geçti

srebrenica-katliam-ikinci-dunya

Harekatı yürüten Ratko Mladic 2011 yılında yakalanarak, mahkemeye çıkarıldı. Davası hala sürüyor.

Ratko Mladic

Yıllar sonra akıllarda küçük bir Boşnak çocuğun “Küçük çocukları küçük kurşunlarla öldürürler değil mi anne?” sorusu kalacaktı.

srebrenica-kucuk-cocuk-kucuk-kursun

Not: Katliamın kanlı yüzünü daha net bir şekilde ortaya koyan fotoğrafları, hayatını kaybedenlere saygı nedeniyle koymadığımızı belirtelim. / Kaynak: listelist.com

“Çocukları küçük kurşunla öldürürler değil mi anne?”

11 Temmuz 1995 günü yapılan bu katliam insanlık tarihinin en kara sayfalarından biridir. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’da yapılan en büyük katliamdır.

1. Nisan 1992 – Bosna Hersek’te savaş başladı.

Nisan 1992 - Bosna Hersek'te savaş başladı.
Yugoslavya’nın çöküşü üzerine 1992 yılında Sırpların Bosna’da başlattıkları soykırımla doğuya  doğru hızla ilerledi ve nüfusunun yüzde 75’ini Müslümanların  oluşturduğu 36 bin nüfuslu Srebrenitsa’yı ele geçirdi. Birkaç ay sonra  Boşnaklar kasabayı geri aldı.

2. Ocak-Mart 1993 – Sırplar Boşnakların elindeki bölgelere karşı saldırıya geçti.

Ocak-Mart 1993 - Sırplar Boşnakların elindeki bölgelere karşı saldırıya geçti.
Srebrenitsa ve Zepa, Sırpların elindeki bölgenin  oldukça içlerinde, düşman birlikler tarafından kuşatılmış bölgeler  haline geldi. çevre bölgelerden kaçan Boşnakların göçü sonucu  Srebrenitsa’nın nüfusu 60 bine çıktı. Su, gıda ve tıbbi malzeme kıtlığı başladı.

3. Nisan 1993 – Birleşmiş Milletler, Srebrenitsa, Zepa ve Gorazde’yi ”güvenli bölge” ilan etti.

Nisan 1993 - Birleşmiş Milletler, Srebrenitsa, Zepa ve Gorazde'yi ''güvenli bölge''  ilan etti.
BM Barış Gücü, bu bölgelere asker sevk etti ve Sırp  saldırıları durdu. Ancak Srebrenitsa etrafındaki Sırp kuşatması devam etti ve sonraki 2 yıl içinde çok az sayıda insani yardım konvoyunun kasabaya girmesine izin verildi. Müslümanların elindeki silahlar BM Barış Gücü tarafından koruma gerekçesiyle toplanmıştı.

4. Çetnikler şehre yıllar boyunca yardım malzemesi, özellikle de tuz girişini bilinçli bir şekilde engellemiştir.

Çetnikler şehre yıllar boyunca yardım malzemesi, özellikle de tuz girişini bilinçli bir şekilde engellemiştir.
Bu şekilde Boşnakları güçsüz bırakıldı ve  Mladiç’ten önce açlık çoktan can almaya başladı.

5. 9 Temmuz 1995 – Karaciç, Srebrenitsa’nın alınması emrini verdi.

9 Temmuz 1995 - Karaciç, Srebrenitsa'nın alınması emrini verdi.
Sırplar kasabayı ele geçirmek için ”Krivaya 95” operasyonunu  başlattı. Srebrenitsa’yı kuşatan Sırplar, BM barış gücündeki Hollanda  askerlerinin gözetleme mevzilerine saldırdı ve 30 kadar Hollanda  askerini rehin aldı. Ratko Mladiç komutasındaki Sırplar Srebrenitsa’ya olan saldırılarını sıklaştırdıklarında Müslümanların toplanan silahlarını geri almak için yaptıkları başvuru , sorumlu Hollanda komutanı Thom Karremans tarafından reddedildi.

6. 10 Temmuz 1995 – Sırp ordusu Srebrenitsa’ya top ateşine başladı.

10 Temmuz 1995 - Sırp ordusu Srebrenitsa'ya top ateşine başladı.
Sırp ordusu kasabaya bombardımana yeniden  başlayacağı ve rehin Hollanda askerlerini öldüreceği tehdidinde  bulundu. Hollanda güçleri Sırplara, sabaha kadar geri çekilmezlerle Nato‘nun hava saldırısı düzenleyeceği tehdidinde bulundu.11 Temmuz 1995’te Nato savaş uçakları Srebrenitsa etrafındaki Sırp tanklarını bombaladı. BMyalnızca iki F16’yı kent üzerinde bir uçuş yaptırmakla yetindi.

7. Hollandalı Komutan Thom Karremans kendisine sığınan 25 bin mülteciyi ve şehri Sırplara teslim etti.

Hollandalı Komutan Thom Karremans kendisine sığınan 25 bin mülteciyi ve şehri Sırplara teslim etti.
Hollandalı askerler bir gece yarısı Bosna’daki BM Barış Gücü komutanı Hollandalı generalden aldıkları emir doğrultusunda kenti boşalttılar. Esir alınan BM askerlerine karşılık olarak kamptakiler Mladiç’e teslim edildi. Daha sonra ortaya çıkan bir video kasetinde Sırp generalin kenti boşaltan Hollandalı komutana bir hediye verirken görüntüleri çekilecekti.

8. 11 Temmuz 1995 – Ratko Mladiç komutasındaki VRS (Bosna Sırp Cumhuriyeti Ordusu) birlikleri Srebrenitsa’ya girdi.

11 Temmuz 1995 - Ratko Mladiç komutasındaki VRS (Bosna Sırp Cumhuriyeti Ordusu) birlikleri Srebrenitsa’ya girdi.
Ratko Mladiç komutasındaki VRS (Bosna Sırp Cumhuriyeti Ordusu) birlikleri Srebrenitsa’ya  girerken Mladiç kameralara şunları diyordu: “Bugün 11 Temmuz 1995. Sırplar için kutsal bir günün yıl dönümünü kutlamadan önce Sırp Srebrenitsa’dayız. Bu kenti Sırp milletine armağan ediyoruz. Osmanlı’ya karşı gerçekleştirdiğimiz ayaklanmanın anısına, Türklerden öç alma vakti gelmiştir.” (Burada Türk dediği ise Bosnalı Müslümanlar elbette.)

9. Sırp vahşeti Avrupa’dan yüz bularak doruğa çıktı ve tam 5 gün süren katliamda 8372 kişi öldürüldü.

Tam 10000 kişiyi esir alan askeri grup Mladiç’in emriyle esirleri öldürmeye başladı. 5 gün süren katliamda 8372 kişi öldürüldü.

10. Sırp askerler cesetlerin kimlikleri tespit edilmesin diye cesetleri parçalayarak sayıları 64’ü bulan toplu mezarlara gömdüler.

Sırp askerler cesetlerin kimlikleri tespit edilmesin diye cesetleri parçalayarak sayıları 64'ü bulan toplu mezarlara gömdüler.

greatersurbiton.files.wordpress.com

Öldürülen 8 bin 372 kişiden 3 bininin cesedine hâlâ ulaşılamadı.

11. Srebrenitsa’da öldürülen ve kimliği 2013 yılında belirlenen 409 kişi, katliamın 18’inci yıl dönümünde toprağa verildi.

Srebrenitsa'da öldürülen ve kimliği 2013 yılında belirlenen 409 kişi, katliamın 18'inci yıl dönümünde toprağa verildi.

12. Saldırının baş sorumlusu General Ratko Mladiç, Sırbistan İstihbarat Teşkilatı tarafından 2011 yılında yakanlandı.

Saldırının baş sorumlusu General Ratko Mladiç, Sırbistan İstihbarat Teşkilatı tarafından 2011 yılında yakanlandı.
Ölümlerden doğrudan sorumlu olduğu suçlamasıyla karşı karşıya olan iki Sırp lider Radovan Karaciç ve Ratko Mladiç halen La Hey’deki Uluslararası Eski Yugoslavya Savaş Suçları Özel Mahkemesi’nde yargılanıyor. Bugüne kadar 38 Sırp asker ve polis Srebrenitsa’daki katliamla ilgili olarak hüküm giydi.

13. Lahey Adalet Divanı katliamı ‘soykırım’ olarak kabul etmiştir.

Lahey Adalet Divanı katliamı 'soykırım' olarak kabul etmiştir.

Kaynak: Onedio