Haber

Rusya Kürtleri: 11 maddede Rusya’da yaşayan Kürt nüfusu

rusya-kurtleri-11-maddede-rusyada-yasayan-kurt-nufusu

Etiketler: rusya’daki kürtler, rusya’da yaşayan kürtler, rusya’daki kürt nüfusu, rusya kürt bölgesi, rusya’da kürt nufusu, ruslar ve kürtler

Kürtler, Ortadoğu’da çatışmalı bir süreçten geçiyor. Gerek Irak’ta Merkezi Hükümet’le yaşanan gerilim, gerekse Suriye’de tarafı oldukları savaşla, Kürt nüfus oldukça zor günler geçiriyor. Türkiye’nin Güneydoğusu’nda da şehir çatışmaları son derece şiddetli. Ama Rusya’da gözlerden uzak bir Kürt Vahası var…

NOKTA | Maaz İBRAHİMOĞLU

Rusya Kürtleri

Rusya Federasyonu sınırları içinde dağınık yaşayan Kürtlerin toplam sayısının 300 bin civarında olduğu söyleniyor. Rusya Federasyonu’na bağlı Adıgey Özerk Cumhuriyeti ve Krasnadar gibi bölgelerde ise 70 bin Kürdün beraberce huzur içinde yaşadığı iki Kürt Vahası var.

Adıgey’de yaklaşık 20 bin; Krasnadar bölgesinde ise 50 bin civarında Kürt yaşıyor. Bu iki vahada, çatışmalardan, gerilimlerden hatta siyasetten uzak huzur içinde yaşıyor Kürtler… Geçimlerini hayvancılık ve tarım ile sağlayan Rusyalı Kürtler, kendi içlerinde seçimli bir sistem inşa etmiş.

rusya-kurtleri-11-maddede-rusyada-yasayan-kurt-nufusu

Madde madde Rusya’da yaşayan Kürt nüfusu

RUSYA KÜRTLERİ NEREDEN GELDİ?

Rusya İmparatorluğu’nun topraklarının en geniş olduğu zamanlarda, SSBC’nin sınırları içerisinde 800 bin civarında Kürt yaşıyordu. Hatta Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki bölgede “Kızıl Kürdistan” adında bir özerk Kürt yönetimi de mevcuttu. Ancak 1920’li yıllarda Orta Asya’ya göç ettirilen Kürtler, 1940’lı yıllarda Ermenistan’a geri döndü. Peki bugün Rusya’da bulunan Adıgey Özerk Cumhuriyeti Kürtleri buraya nasıl geldi?

Rusya’da yaşayan Kürtlerin tarihine baktığımızda karşımıza savaşların neden olduğu bir göç hikayesi çıkıyor. 1989 yılında Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki çatışmalardan dolayı göçe zorlanan Kürtler, Kazakların yaşadığı Krasnadar bölgesine gitti. Adıgey bölgesine yerleşen Kürtler ise daha çok 1990’ların başlarında Kırgızistan’tan geldi. Bütün zorluklara rağmen gelenek ve göreneklerini sürdürmeye çalışan Rusya Kürtleri, Adıgey Cumhuriyeti içerisinde Yunanlılar, Tatarlar ve Asurilerle birlikte yaşıyor. Adıgey Cumhuriyeti’nin asli unsuru ise Çerkesler.

Rus siyasetçi ve aynı zamanda devlet başkanı olan Yevgeni Maksimoviç Primakov’un talimatıyla buralara göç eden Kürtler, bir süre sonra kendi kaderlerine bırakıldı. Bir yandan yoksulluk öbür yandan devletin yasalarıyla uğraşan Kürtler, zamanla birlik olmanın kendilerini güçlü kılacağını görüp, belli başlı örgütlenlemelere gittiler. Kürt Kültür Merkezi, Yerel Kürt Meclisi  ve AGRI gibi organizasyonlarla kurumsallaşan Kürtler, seçimlerde de belirleyici bir rol oynamaya başladı. Kürtler, gerek Rusya Federasyonu ile ilişkilerini gerekse de Adıgey Özerk Cumhuriyeti ile olan ilişkilerini bu yapılar üzerinden sürdürüyorlar.

1459032522-1936-k3rsm56ec2b3890f4c

ADIGEY’DE KÜRTLERİN YAŞAMI

Adıge Cumhuriyeti’nde yaşayan Kürtler Beloselski, Yelenovski, Sadova, Bele, Bjeduğhabl ve Verhnenazarovski gibi yerleşim birimlerinde ikamet ediyor. Birbiriyle dayanışma içinde yaşayan Kürtler, seracılık, hayvancılık yaparak geçimlerini sürdürüyor. Civarda yaşayıp da hayvancılık, et, süt gibi ürünlerden faydalanmak isteyenlerin yolu Kürtlerle kesişiyor.

Ayrıca marangozluk, odunculuk gibi işlerin başını çeken Kürtler, siyasette ve memuriyette ise zayıf durumdalar. Ekonomik anlamda son yıllarda büyük bir rahatlama içine girmişler. Ayrıca ülkede önceleri kaçak olarak bulunan Kürtler, pasaport edinmeye başlamışlar. Böylece devlet dairelerinde, hastanelerde ve Rusya’nın diğer bölgelerinde rahat hareket etme ve ihtiyaçlarını temin etme imkanına kavuşmuşlar. Türkiye Kürtlerinde olduğu gibi orada çanak anten kullanıcısı Kürtlerin sayısı bir hayli fazla.

ÜLKENİN NÜFUS ARTIŞINI 10 KAT ARTIRDILAR!

İlk dönemlerde yaşadıkları kültürel uyumsuzluktan gelen sıkıntılar büyük ölçüde aşılmış. Eskiden hırsızlık ve yasalara uymama gibi olaylara karışan bazı Kürtler, şimdilerde Adıgey Özerk Cumhuriyeti ile olsun diğer etnik gruplarla olsun arayı düzeltmiş görünüyor. Ayrıca Adıgey Özerk Cumhuriyeti’nin nüfus büyüme hızı yüzde 1 iken Kürtlerin gelmesiyle bu hız yüzde 10’a yükselmiş. Eskiden çocuk denecek yaşta evlilikler gerçekleştiren Kürtler, şu sıralar bu alışkanlıklarını da terketmiş görünüyorlar. Bunda hem Özerk Cumhuriyeti’n yasaları hem de Kürtler’de zamanla yaşanılan değişim etkili olmuş.

1459032522-6934-k2rsm56ec2b762328b

GENEL KÜRT NÜFUSUN AKSİNE SÜNNİ DEĞİL, ŞİİLER

Yetişkinler Kürtçe ve çat pat Adıgece konuşabiliyor iken yeni nesil Kürtler hem Kürtçe hem de Rusça, Adıgece ve İngilizce gibi dilleri öğrenme imkanına sahip. Ayrıca bu dilleri bilen genç nüfus oranı bir hayli fazla. Çocuklar okula ilk alındıklarında Adıgece ve Rusça’yı bilmedikleri için zaman zaman sıkıntılar yaşıyabiliyorlar.

Ancak Rusya’daki Kürtler içinde de kadınlar ezilmeye devam ediyor. Kapalı bir kültürle yaşayan Kürtler, kız çocuklarını ortaokul sonrası okula göndermiyordu. Özerk Cumhuriyetin çabalarıyla bu algı biraz kırıldıysa da lise sonrası evinde oturan yığınla genç kız olduğu biliniyor. Ayrıca buradaki Kürtler, genelde Sünni olan Kürtlerin aksine Şii’ler.

İLİŞKİLERİ KÜRT YAPILAR ÜZERİNDEN SAĞLIYORLAR

Yıllardır Adıgey Özerk Cumhuriyet çatısı altında bulunan Kürtler, Kürt Kültür Merkezi, Yerel Kürt Meclisi ve AGRI (Ağrı Kürt Halkları Birliği) gibi yapılarla seçimler yapıyor ve kendilerini böyle yönetiyorlar. Hem Moskova ile hem de Özerk Cumhuriyetle olan ilişkileri de bu yapılar üzerinden sağlıyorlar. Bu kurumlara bağlı muhtarlık, belde ve kaymakamlık uygulamaları seçimle oluyor. Özerk Cumhuriyeti’n genelinde yapılan seçimlerde ise Kürtler Çerkesleri destekliyor. Zaten Adıgey demek Çerkes demek ve Çerkesler Cumhuriyeti’n asli unsurları.

Yine Kürtler ekonomik yardımlaşma için de AGRI’da örgütleniyorlar. Herkes belli bir miktarda para yardımı yaparak AGRI’nın faaliyetlerini sürdürmesine katkıda bulunuyor.

1459032522-5244-k1rsm56ec2b912897c

ÇERKESLER KÜRTLER’İN ÇOĞALMASINDAN RAHATSIZ

Ancak Çerkeslerin Kürtlerden memnun olmadığı kısımlar da var. Özellikle Türkmenistan ve Kırgızistan’dan Adege Cumhuriyeti’ne gelen Kürtleri hoş karşılamıyorlar. Sebebi ise hızla yükselen Kürt nüfus karşısında Çerkes nüfusunun sabit kalması. Buradaki Slav gruplar Kürtlerin yarın öbür gün özerklik talebinde bulunacağını düşündükleri için bundan rahatsız oluyorlar. Yazılı basınlarında Kürt karşıtı söylemi sıklıkla dile getiriyorlar. Hatta Özer yönetim Kürtlerin buraya göç etmemesi için gerekli uyarıları yapmasına rağmen Kürtlerin bölgeye göçleri sürüyor. Çünkü Moskova’nın yasalarına göre SSBC içinde yer alan her insan günün birinde Rusya Federasyonu’na gelme hakkına sahip. Tabi ki Rusça bilmek şartıyla.

NOKTA |

Yazar hakkında

mm

Maaz İbrahimoğlu

@noktadergi de çalışıyor- Cultural Studies

Yorum yaz