Yeniler

11 soruda Galapagos Adaları belgeseli

mm
Yazar 11Not.com

Bir okyanus hikayesi bu, insanlıktan saklanmış bir masal ve insanların henüz nakaratını yakalayamadığı bir şarkı. Bu yazımızda volkanik kayalardan çöllere, cennet gibi sahillerden ormanlara çok farklı bir yere gidiyoruz. İşte size kendine has doğası ve canlılarıyla, insanların hiç keşfetmemiş olmasını dileyeceğiniz Galapagos Adaları!

Tabiatın ütopyası Galapagos Adaları

1458771128-9301-fft81-mf2494724
16/10/2014 09:11

Haber: Oktay Volkan Alkaya

İnsan tüketen bir canlıdır. Yola çıkar, gezer, görür, keşfeder ve tüketir. Kendi ihtiyacı neyse onu alana kadar sömürür ve yok eder. Tabiat ise sakindir. Her gün yeniden doğar ve fırsatlar sunar yaşamak isteyenlere. Tabiat ve insanlık başka hiçbir coğrafyada bu kadar birbirine yabancı kalmamıştır. Belki de insanlığın yaptıklarını gördükten sonra tabiatın saklamayı tercih ettiği bir masal diyarı, bir ütopyaydı Galapagos Adaları. Ama insanlık o tabiatın kıyılarına ilk gemilerini demirledikten sonradünya artık o kadar da gizemli bir yer değildi ve belki de son kalesi de düşmüştü tabiatın…
1. Nerede bu Galapagos adaları?

1458771129-8548-fft16-mf2494687

Galapagos takım adaları günümüzde Ekvador’a bağlı kara parçaları olarak Güney Amerika kıtasının yaklaşık 1000 km açıklarında Büyük Okyanus’un doğusunda yer alır.

2. Galapagos ne demek?

1458771133-8034-fft16-mf2494688

Galapagos, eski bir İspanyolca kelime olarak bilinen “Galapago”dan gelen bir tanımlama. Galapago farklı anlamlarda kullanılan bir kelime, bu anlamlardan birincisi atları sürmek için kullanılan “eyer”e denk düşüyor. Ancak Galapago kelimesi Roma İspanyolcası olarak adlandırılan bir karma dilin ürettiği bir kelime olarak bilinir ve bu açıdan incelendiği zaman anlam açısından “Kara Kaplumbağası” karşılığı ile ötüşen bir mana çıkar. Bu adın adaya yapışması İspanyol kaşif Berlanga’nın 1535’te İspanya kralı Charles’a yazdığı bir mektuba dayanır. Berlanga, adayı tarif ederken şu kelimeleri kullanır; “muchos lobos marinos, tortugas, higuanas, galápagos” . Aynı zamanda bir din adamı olan Fray Tomás de Berlanga’nun bu cümlesi şu anlama gelmektedir; “Bir sürü deniz aslanı, kaplumbağalar, iguanalar ve kara kaplumbağaları”. İspanyollar keşfettikleri adalara “Tortuga” gibi isimler takarak hayvanlarla özdeşleştirmişlerdir. Tortuga genel olarak kaplumbağa anlamına gelirken, Galapago direkt kara kaplumbağasını işaret eden bir tanımlamadır. Bunun yanı sıra Galapagos adaları “Colon Adaları” olarak da bilinir.

3. Galapagos’un ilk 11’i

1458771134-1601-fft16-mf2494689
Galapagos adalarına verilen İspanyol isimlerini sıralarsak bir Latin ülkesi sahaya çıkıyor sanabilirsiniz; Isabela, Santa Cruz, San Salvador, Fernandina, San Cristobal, Floreana, Marchena, Pinta, Genovesa, Pinzon, Santa Fe… Bu adaların yanı sıra bölgeye çalışma yapmak üzere gelen Charles Darwin’in adını taşıyan Darwin adası ve Wolf adası gibi adalar da Galapagos’un kadrosunda yer alan isimler arasındadır. Temel olarak 18 ana adanın oluşturduğu Galapagos’u çevreleyen 3 küçük adacık ve 107 civarında kayalık ve çıkıntı bulunur. Henüz herhangi bir yeni transfere imza atmamış olan bu efsane takım yaklaşık yaklaşık 8 milyon ila 90 milyon yıl arasında bir süredir olduğu yerde durmaktadır

4. Galapagos coğrafyası

1458771135-3093-fft16-mf2494691

Yaklaşık 8000 kilometrekarelik bir alana yayılan Galapagos’un en yüksek noktası 1707 metredir. Soğuk su akıntılarıyla kıyıları dövülmesine karşın Galapagos, sıcak hava akımıyla bu iklimi dengeleyen bir tabiata sahiptir. Adadaki sıcaklık genel olarak 20 ila 25 derece arasında değişir.

5. Galapagos’un bitki örtüsü

1458771137-5712-fft16-mf2494579

Genellikle hayvanlarıyla ön plana çıkan Galapagos adalarını özel yapan şeylerin başında bitkiler gelir. Volkanik kayalardan çöllere, ormanlardan kırlara kadar çok farklı oluşumları bir arada barındıran adalarda Lav Kaktüsü başta olmak üzere, dünya üzerinde eli benzeri olmayan bitkiler yaşamaktadır. Sizin için Galapagos adalarından 3 özel bitki seçtik;

*Cacatillo

1458771152-8891-fft16-mf2494580
*Lav Kaktüsü

1458771152-1134-fft16-mf2494581
*Tutku Çiçeği

1458771152-9356-fft16-mf2494582

6. Galapagos’un hayvanları

1458771152-7099-fft16-mf2494583

Galapagos, el değmemiş doğal yaşam alanlarıyla son derece önemli tabiat harmanlarından birine ev shaipliği yapar. Dünyanın başka bölgelerine görülmeyen özel hayvanların yaşadığı bu adalardan sizin için en ilginç olanları derledik;

*Dev Kara Kaplumbağaları

1458771166-7063-fft16-mf2494584
*Deniz İguanası

1458771165-4646-fft16-mf2494585
*Uçamayan Karabatak

1458771166-7280-fft16-mf2494586
*Darwin’e evrim teorisiyle ilgili ilham veren Galapagos İspinozları

1458771167-4904-fft16-mf2494587
*Galapagos Penguenleri

1458771173-7901-fft16-mf2494588
*Galapagos Deniz Aslanı

1458771174-2101-fft16-mf2494589
*Mavi Ayaklı Sümsük Kuşları

1458771175-5343-fft16-mf2494590
*Muhteşem Fırkateyn Kuşları

1458771176-1611-fft16-mf2494591
*Galapagos Çekirgeleri

1458771178-8691-fft16-mf2494592
*Galapagos Albatrosları

1458771179-7647-fft16-mf2494593
*Galapagos Yengeçleri

1458771181-8215-fft16-mf2494594
*Lav Kertenkelesi

1458771183-2452-fft16-mf2494595

7. Evrimin anahtarı Harriet

1458771184-8051-fft16-mf2494596

Galapagos adalarıyla özdeşleşen iki isim vardır biri Charles Darwin diğeri de “küçük” dostu Harriet. Charles Darwin’in evrime dair ilk fikirlerinin Galapagos adalarında oluştuğu düşünülmektedir. Bu düşüncenin baş kahramanı olarak Harriet ortaya çıkar. Bir kara kaplumbağası olan Harriet ve diğer tüm kara kaplumbağalarının ense kısımlarındaki kabuk uzantıları bir açıklık oluşturmaktadır. Çevre bölgelerdeki diğer kaplumbağalarda görülmeyen bu özelliğin sebebi, kara kaplumbağalarının uzun boyunlarıyla yüksekteki bitkilere uzanmak istemeleridir. Bu hareketin sağlanabilmesi ancak ense kısmında açıklık olan bir kabukla mümkündür. Bu durum da Darwin’de kaplumbağaların ihtiyacına ve yaşam şartlarına göre evrimleşen bir hayat döngüsü olabileceği fikrini uyandırır. Oradan yola çıkan Darwin, sonrasında Darwin kuşları olarak bilinen İspinozlar üzerindeki teorileriyle yıllardır tartışılan bir fikri ortaya koyar; Evrim teorisi. Peki Harriet’e ne olur? Darwin’in adadan getirdiği canlılar arasında yer alan Harriet, 1930’ların başında doğduğu düşünülen bir garip kara kaplumbağası olarak 2006 yılına kadar yaşamış ve Galapagos’tan getirildikten sonra en uzun ömrü süren canlı olarak tarihe geçmiştir. Harriet’in yanı sıra Darwin’in evrim teorisini geliştirmesinde özellikle adalarda yaşayan kuşların da büyük bir etkisi olduğu bilinmektedir.

8. Galapagos ve insanlık

1458771185-9063-fft16-mf2494692

Galapagos Adaları’nda bugün 30.000’e yakın kişi yaşamaktadır. Bu yaşayanlar arasında hiç biri adanın orjinal yerlisi değildir. Aslında Galapagos Adaları, dünya üzerinde bu kadar zengin bir canlı çeşitliliği ve uygun iklim şartlarını barındırmasına rağmen üstünde tarih boyunca keşfedilene kadar insan yaşamamış ender yerlerden biridir. Bir anlamda “Amerika’nın Keşfi” göreceli bir kavramken, “Galapagos Adalarının Keşfi” tüm insanlık için geçerli bir durumdur. Paskalya Adası gibi ana karadan daha uzak bir noktada yer alan bölgelerde bile yerli halk bulunabilirken, Galapagos’un tarih boyunca insanlardan izole bir şekilde kalmış olması şaşırtıcıdır. Bu durumun sebepleri arasında başta Ekvador ve çevresinde yaşayan Antik Medeniyetlerin bir sebepten bu adaları lanetli görmesidir. Çağlar boyunca Amerika kıtasında çok büyük medeniyetler kuran Aztek, İnka ve Maya uygarlıklarının bu adaları keşfetmemiş olmaları düşük bir ihtimaldir. Tahmin edilen şudur ki; volkanik aktivitelerin yoğun olduğu Galapagos adalarının sebep olduğu patlama ve sarsıntılar sebebiyle, insanlar bu adaları tehlikeli bularak uzak kalmışlardır.

9. Galapagos’un keşfi

1458771187-4215-fft16-mf2494693

Galapagos’a adının verilmesine ön ayak olan Fray Tomás de Berlanga adanın kaşifi sayılsa da, adaları ilk olarak haritalara geçiren kişiler Kutsal Roma Germen İmparatorluğu’ndan Gerardus Mercator ve Abraham Ortelius’tur. Adanın bir toprak parçası olarak keşfinin yanı sıra adadaki canlı yaşamı inceleyen ilk kişi de İngiliz denizci James Colnett olmuştur.

10. Zalım balina avcıları

1458771188-4105-fft16-mf2494694

Galapagos’un keşfi, haritalara geçirilmesi ve adadaki canlıların dünyaya tanıtılmasının ardından büyük bir felaket adanın başına çökmüştür. Avladıkları balinalarla doğaya yeteri kadar zaten zarar veren balina avcıları, adaya musallat olmuş ve binlerce kara kaplumbağasını katletmişlerdir. Bu durum adanın çağlardır dış etkenlere maruz kalmamış doğasına insanlar tarafından vurulan ilk darbe olmuştur. Balina avcıları UNESCO bu katliamlara dur diyene kadar adayı defalarca ziyaret etmiş ve avları için bir durak noktası haline getirmişlerdir. Hatta kazara olduğu söylense de sinir bozucu bir şekilde Charles adasında çıkardıkları yangınla, balina avcıları bütün bir adadaki doğal yaşamı yok etmişlerdir.

11. İlk Galapagos’lu insan

1458771189-3526-fft16-mf2494695

Galapagos’ta yaşamayı seçen ilk kişi 1807’de Floreana adasına adım atan Patrick Watkins adında bir İrlandalı denizcidir. Watkins’in Galapagos adalarında geçen 2 yılı Robinson Crusoe’u andıran bir hayatta kalma hikayesidir. 2 yıl boyunca avlanan, sebze yetiştiren ve balina avcılarıyla ticaret yaparak yaşayan Watkins, 1809 yılında Ekvador’a yelken açmış ve adayı terk etmiştir. Gezegen tarihinde Galapagos Adaları üstünde kurulan ilk yerleşik hayat Watkins’in iki yılı olarak kabul edilir.

12. Galapagos’lu olma mücadelesi

1458771189-9499-fft16-mf2494696

Başta bilim insanları ve çeşitli askeri birlikler defalarca Galapagos’ta koloniler kurmak ve yerleşik hayata geçmek için denemeler yapmışardır. İlk olarak 1832’de Ekvador’un Galapagos’u sahiplenmesiyle başlayan süreçte, Galapagos’un ilk valisi General Jose De Villamil bir grup insanla adada kolonileşmeye çalışmışlardır. Aralarında çiftçi, sanatçı ve bilim insanlarının da olduğu bu topluluk adalarda kısıtlı bir yerleşke kurmayı başarmıştır. Ardından Charles Darwin’i de taşıyan Beagle gemisi ile Galapagos’u incelemeye gelen grup adalarda bir aydan fazla süre zaman geçirmiştir. Darwin’in açtığı yolda adaya takip eden yıllarca bir çok bilim insanı çeşitli koloni grupları halinde akın etmiştir. Bunun dışında 1920’lerden itibaren Galapagos’a daha sakin bir hayat yaşamak için Avrupalı aileler yerleşmeye çabalamışlar ve adalarda uzun süre tutunarak bir süre sonra bağımsızlıklarını ilan edecek kadar başarılı bir şekilde uyum sağlamışlardır. Galapagos’a göçen Norveçli Kastdalen ve Alman Angermeyer aileleri hala adalardaki varlıklarını sürdürmektedirler.

13. Yankilerin istilası

1458771191-9778-fft16-mf2494697
Galapagos adaları her zaman ABD’nin yakından ilgilendiği bir bölge olmuştur. Adadaki canlı çeşitliliği ve hayvanlarla ilgili olmayan bu durum tamamen adanın coğrafi konumuyla ilgilidir. Başta Panama Kanalı’nın korunması için ideal bir nokta olarak görülen adaları ABD hükümeti Ekvator’dan satın almak bile istemiştir! En nihayetinde 2. Dünya Savaşı patlak verdiğinde Galapagos adalarından biri olan Baltra’da bir üs kurmasına izin verilen Amerika buraya yerleştirdiği birliklerle Panama kanalını korumuştur. Savaş bittikten sonra adadaki tüm tasarruflarını Ekvador’a bırakarak çekilen ABD adalara ağır silahlı birlikleri getiren ilk devlet olmuştur.

14. Galapagos Birleşik Devletleri

1458771193-5626-fft16-mf2494709

Bugün adadaki en büyük topluluğu oluşturan “Mestizos” halkının etrafında birleştiği 25.000 civarında bir nüfusa ev sahipliği yapan Galapagos, kendi başkanı olan özerk bir bölge olarak özgürlüğünü ilan etmiştir. İspanyol kolonicilerle Ekvador yerlilerinin melezi olan Mestizos halkı, başkenti Puerto Baquerizo Moreno olan bir mikro devleti aykta tutmaktadırlar. Kendi bayrağına sahip, 18 adanın birleşik bir devleti oluşturduğu Galapagos hala siyasi olarak Ekvador’a bağlıdır.

15. Galapagos’un taşı toprağı turizm

1458771194-2556-fft16-mf2494710
1959’da Ulusal Park ilan edilen Galapagos’ta o günden bu yana büyük bir Turizm işletmeciliği girişimi sürdürülmektedir. Ekvador’dan getirilen iş gücüyle bölgede kurulan turizm işletmeleriyle insanları buraya çekmeye çalışan yatırımcılar, özensiz personel seçimi sebebiyle zaman zaman adadaki doğal yaşama zarar veren kişileri Galapagos’a getirdikleri için eleştirilmektedirler. Adalarda toplam 54 karada yerleşke amaçlı, 62 de deniz üstünde dalışlar için turizm işletmesi bulunmaktadır. Sayı az gibi gözükse de adadaki doğal yaşamın korunması için gereken özen ve standartlar düşünüldüğünde aslında çoktur bile!

16. Galapagos’a yolunuz düşerse

1458771195-1907-fft16-mf2494711

Olur ya bu yazıdan etkilenir de bir çılgınlık yapıp Galapagos’a gidecek olursanız, aşağıdaki tavsiyelerimizi kesinlikle değerlendirin;

* Red Mangrove Inn’de kalın. Bölgedeki en otantik ve doğa dostu turizm işletmesi oluşuyla bu mekan sizi memnun edecektir.

1458771196-3799-fft16-mf2494597

* Doğa yürüyüşü yapın. Profesyonel rehberlerle Darwin’in izinde bir yolculuğa çıkın.

1458771198-4875-fft16-mf2494598

* Dalış yapın ve dev kaplumbağalarla birlikte yüzün.

1458771199-8301-fft16-mf2494599

* Beto’s Beach Bar’a gidin.

1458771199-5284-fft16-mf2494600

Dünyanın heryerinde birbirine benzer mekanlar bulabilirsiniz. Ancak kendisine özgü bir kültürü olmayan Galapagos’da sadece Galapagos’u hissedebileceğiniz yerlerin başında bu virane gözüken ancak size adanın gerçek ruhunu yaşatan mekan geliyor. Galapagos’a şık bir restoranda yemek yemek için gidecekseniz hiç gitmeyin zaten.

17. Bir Galapagos masalı…

1458771201-8583-fft16-mf2494712

Bir toparlama yapmak gerekirse, insanlar gibi gezegenimizin de tabiatın da bir ruhu var aslında. Galapagos bu ruhu görebileceğimiz ender yerlerden biri. Daha doğrusu biriydi… İnsanların adayı keşfettikten sonra adanın doğal yaşamına verdikleri zararlar düşünülecek olursak, tabiatın insanlıktan gizli saklı bütün fantezilerini yerine getirdiği bu evrimin deneme tahtası olmuş adalar grubunu keşke yine doğanın şefkatli ellerine bırakıp gidebilsek. İnsanlığın gittiği yere felaketten başka bir şey götürmediğinin canlı kanıtlarından biri olan Galapagos adalarının bugün tek ihtiyacı daha az insan ve daha az medeniyet. Bir ütopya Galapagos, insansız bir dünyanın nasıl olacağına dair mavi gezegenin mırıldandığı bir kısa dörtlük… Radikal – http://www.radikal.com.tr/radikalist/tabiatin-utopyasi-galapagos-adalari-1219033/

Yazar hakkında

mm

11Not.com

Haberleri daha iyi anlamanın en kolay yolu...

Yorum yaz